KHUTBAH JUMAT I
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ الْقُلُوبَ مِيزَانًا لِلطَّاعَةِ وَالْعُقُوقِ، وَجَعَلَ بِرَّ الْوَالِدَيْنِ سُلَّمًا إِلَى رِضْوَانِهِ، وَجَعَلَ عُقُوقَهُمَا سَبَبًا لِسَخَطِهِ وَحِرْمَانِ فَضْلِهِ. أَشْهَدُ أَنْ لَا اِلَهَ إِلَّا الله وَحْدَهُ لا شَرِيك لَه، ذُو اْلجَلالِ وَالإكْرام، وَأَشْهَدُ أَنّ سَيِّدَنَا وَنَبِيَّنَا مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَ رَسولُه، اللّهُمَّ صَلِّ و سَلِّمْ وَبارِكْ عَلَى سَيِّدِنا مُحَمّدٍ وَعَلَى الِه وَأصْحابِهِ وَالتَّابِعينَ بِإحْسانِ إلَى يَوْمِ الدِّين،
أَمَّا بَعْدُ، فَيَا عِبَادَ اللَّهِ، أُوصِيكُمْ وَنَفْسِي بِتَقْوَى اللَّهِ، فَإِنَّهَا زَادُ الْمُسَافِرِينَ، وَنُورُ السَّالِكِينَ، وَوَصِيَّةُ اللَّهِ لِلْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ، قَالَ سُبْحَانَهُ: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا
Ma’asyiral Muslimin Rahimakumullah,
Sumangga kita sedaya ningkataken takwa dhateng Allah ﷻ kanthi saestu temen-temen takwa. Takwa ingkang boten namung wonten ing lathi kemawon, nanging saestu kacermin wonten ing sikap, prilaku, lan akhlak kita saben dinten. Kanthi nglampahi sedaya dhawuh-Nipun lan nyingkiri sedaya larangan-Nipun.
Jamaah Jumat ingkang kinurmatan dening Allah,
Salah satunggaling dosa ageng ingkang asring dipun anggep sepele ing jaman samenika inggih punika durhaka dhateng tiyang sepah. Dene ing ajaran Islam, kalenggahanipun tiyang sepah punika sanget inggil, malah sasampunipun dhawuh nyembah Allah piyambak.
Allah ﷻ ngendika wonten ing Al-Qur’an:
وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا ۚ إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِندَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُل لَّهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُل لَّهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا
Tegesipun: “Lan Pangeranmu wis mrentah supaya siro aja nyembah kejaba mung marang Panjenengane lan kudu becik marang wong tuwa loro. Yen salah sijine utawa loro-lorone wis tuwa ana ing pangopènanmu, aja ngomong ‘ah’ marang wong tuwa, lan aja mbentak wong tuwa, nanging ucapna tembung sing apik marang wong tuwa.” (QS. Al-Isra: 23)
Pramila kita sami nggatekaken ayat punika, jamaah sedaya. Allah boten namung maringi dhawuh supados kita tumindak sae dhateng tiyang sepah, nanging ugi nglarang perkawis ingkang alit sanget, inggih punika ngucap “ah”. Sanajan katingal sepele, nanging punika nedahaken boten sabar lan boten ngajeni.
Rasulullah ﷺ ugi paring pepeling kanthi tegas babagan dosa punika. Wonten ing salah satunggaling hadits kasebat:
أَلَا أُنَبِّئُكُمْ بِأَكْبَرِ الْكَبَائِرِ؟ قَالُوا: بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ، قَالَ: الإِشْرَاكُ بِاللَّهِ وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ
Tegesipun: “Apa siro gelem tak kabari dosa sing paling gedhe?” Para sahabat padha mangsuli: “Inggih, ya Rasulullah.” Panjenengané banjur ngendika: “Yaiku nyekutokake Allah lan durhaka marang wong tuwa.” (HR. Bukhari lan Muslim)
Jamaah ingkang dipun rahmati Allah,
Durhaka dhateng tiyang sepah boten namung awujud nyakiti kanthi fisik. Ing jaman samenika, wujud durhaka asring langkung alus nanging tetep mbebayani, kados ta:
- Mbentak tiyang sepah amargi perkawis sepele
- Nglirwakaken telpon utawi pesenipun
- Rumangsa isin kaliyan kahanan tiyang sepah ingkang prasaja
- Nitipaken tiyang sepah wonten panti tanpa kaprigelan lan kawigatosan
- Luwih ngutamakaken kanca utawi pasangan tinimbang tiyang sepah
Kawontenan kados makaten kathah kita temoni ing masyarakat samenika. Kathah anak ingkang kasil ing babagan donya, nanging kesupen dhateng tiyang sepahipun. Wonten ingkang kesibukan nyambut damel, nanging boten sempat niliki ibunipun ingkang sampun sepah. Wonten ingkang gesang mewah, nanging bapakipun dipun tinggal tanpa kawigatosan.
Dene saktemene, jamaah sedaya, kasilipun kita samenika boten saged pisah saking donga lan pangurbananipun tiyang sepah. Sepinten abotipun ibu ngandhut, nglairaken kanthi taruh nyawa, lan nyusoni kanthi katresnan. Ugi sepinten abotipun bapak nyambut damel, ngupadi rezeki, kangge nyukupi kabutuhan kita.
Allah ﷻ ngendika:
وَوَصَّيْنَا الْإِنسَانَ بِوَالِدَيْهِ ۖ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَىٰ وَهْنٍ
Tegesipun: “Lan Ingsun maringi wasiat marang manungsa supaya becik marang wong tuwane. Ibune wis ngandhut dheweke kanthi kahanan lemah sing tambah-tambah…” (QS. Luqman: 14)
Jamaah Jumat ingkang kinurmatan dening Allah,
Bayangna menawi donga tiyang sepah malih dados kutukan amargi lara atine. Kathah tiyang ingkang gesangipun kados sempit, rezekinipun seret, lan manahipun boten tentrem, jalaran sampun nglarani manah tiyang sepahipun.
Rasulullah ﷺ ngendika:
رِضَا الرَّبِّ فِي رِضَا الْوَالِدِ وَسَخَطُ الرَّبِّ فِي سَخَطِ الْوَالِدِ
Tegesipun: “Ridhané Allah gumantung marang ridhané wong tuwa, lan murkané Allah gumantung marang murkané wong tuwa.” (HR. Tirmidzi)
Hadits punika cetha sanget. Menawi kita kepengin gesang berkah, mangga kita mbahagiakaken tiyang sepah. Menawi kita kepengin donga dipun kabul, mangga kita nyuwun ridha lan restunipun.
Jamaah sedaya,
Sumangga kita sami muhasabah dhiri. Punapa kita sampun mbahagiakaken tiyang sepah? Punapa kita sampun matur kanthi alus dhateng tiyang sepah? Punapa kita sampun maringi wekdal kangge tiyang sepah?
Menawi tiyang sepah kita taksih gesang, punika kesempatan emas. Sampun ngantos piyambakipun tilar donya, lajeng kita getun. Amargi getun boten saged mbalekaken wekdal.
Menawi tiyang sepah kita sampun séda, kita taksih saged bekti kanthi cara: ndongakaken, sodaqoh atas asmane, nyambung silaturahmi kaliyan kerabatipun, lan njagi asmane ingkang sae.
Jamaah ingkang kinurmatan dening Allah,
Durhaka dhateng tiyang sepah boten namung nggawa akibat ing donya, nanging ugi ing akhirat. Rasulullah ﷺ ngélingaken bilih wonten dosa ingkang dipun cepetaken balasanipun ing donya, salah satunggaling punika durhaka dhateng tiyang sepah.
Ing tengahing gesang modern samenika, kita asring keseret kesibukan lan kesupen perkawis ingkang wigati. Kita kersa ngentekaken wekdal suwe wonten ing ngajeng layar, nanging kesed ngendikan sekedhik kaliyan tiyang sepah.
Kita cepet nanggapi pesen kanca, nanging alon mangsuli telpon ibu. Kita saged mesem dhateng tiyang sanes, nanging pasuryan kita cemberut dhateng bapak. Punika pratandha manah ingkang wiwit adoh saking nilai-nilai Islam.
Jamaah sedaya,
Wiwit dinten punika, sumangga kita mbeneraken dhiri:
- Biasakna matur kanthi alus dhateng tiyang sepah
- Luangi wekdal kangge piyambakipun
- Paringi kawigatosan lan katresnan
- Nuwun pangapunten atas kalepatan ingkang kapengker
- Nuwun donga lan restunipun
Sampun ngantos ngentosi piyambakipun sepah sanget. Sampun ngantos ngentosi rawuhipun penyesalan. Amargi satemene, swarga punika celak, lan salah satunggaling margi inggih punika lumantar ridhanipun tiyang sepah.
Rasulullah ﷺ ngendika:
الْجَنَّةُ تَحْتَ أَقْدَامِ الْأُمَّهَاتِ
Tegesipun: “Swarga ana ing ngisor tlapak sikile ibu.” (HR. Ahmad) Pungkasanipun, mugi Allah ﷻ maringi lemesing manah kita, ngapunten sedaya dosa kita, lan ndadosaken kita kalebet abdining Allah ingkang bekti dhateng tiyang sepah. Amin ya Rabbal ‘Alamin.
بَارَكَ اللهُ لِي وَلَكُمْ فِي اْلقُرْآنِ اْلعَظِيْمِ وَنَفَعَنِي وَإِيَّاكُمْ بِمَا فِيْهِ مِنَ اْلآيَاتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيْمِ. أَقُوْلُ قَوْلِيْ هٰذَا وَأَسْتَغْفِرُ اللّٰهَ لِيْ وَلَكُمْ، فَاسْتَغْفِرُوْهُ، إِنَّهُ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ
KHUTBAH II
اَلْحَمْدُ للهِ الَّذِيْ أَنْعَمَنَا بِنِعْمَةِ الْاِيْمَانِ وَالْاِسْلَامِ. وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ خَيْرِ الْأَنَامِ. وَعَلٰى اٰلِهِ وَأَصْحَابِهِ الْكِرَامِ. أَشْهَدُ اَنْ لَا اِلٰهَ اِلَّا اللهُ الْمَلِكُ الْقُدُّوْسُ السَّلَامُ وَأَشْهَدُ اَنَّ سَيِّدَنَا وَحَبِيْبَنَا مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ صَاحِبُ الشَّرَفِ وَالْإِحْتِرَامِ
أَمَّا بَعْدُ. فَيَاأَيُّهَا النَّاسُ أُوْصِيْكُمْ وَنَفْسِيْ بِتَقْوَى اللهِ فَقَدْ فَازَ الْمُتَّقُوْنَ. فَقَالَ اللهُ تَعَالَى اِنَّ اللهَ وَ مَلَائِكَتَهُ يُصَلُّوْنَ عَلَى النَّبِيِّ يٰأَيُّهَا الَّذِيْنَ أٰمَنُوْا صَلُّوْا عَلَيْهِ وَ سَلِّمُوْا تَسْلِيْمًا.
اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ عَلٰى أٰلِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلٰى سَيِّدِنَا اِبْرَاهِيْمَ وَبَارِكْ عَلٰى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلٰى اٰلِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلٰى سَيِّدِنَا اِبْرَاهِيْمَ وَعَلٰى اٰلِ سَيِّدِنَا اِبْرَاهِيْمَ فْي الْعَالَمِيْنَ اِنَّكَ حَمِيْدٌ مَجِيْدٌ اَللّٰهُمَّ وَارْضَ عَنِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِيْنَ. وَعَنْ اَصْحَابِ نَبِيِّكَ اَجْمَعِيْنَ. وَالتَّابِعِبْنَ وَتَابِعِ التَّابِعِيْنَ وَ تَابِعِهِمْ اِلٰى يَوْمِ الدِّيْنِ.
اَللهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِيْنَ وَاْلمُؤْمِنَاتِ وَاْلمُسْلِمِيْنَ وَاْلمُسْلِمَاتِ اَلاَحْيآءُ مِنْهُمْ وَاْلاَمْوَاتِ اللهُمَّ أَعِزَّ اْلإِسْلاَمَ وَاْلمُسْلِمِيْنَ وَأَذِلَّ الشِّرْكَ وَاْلمُشْرِكِيْنَ وَانْصُرْ عِبَادَكَ اْلمُوَحِّدِيَّةَ وَانْصُرْ مَنْ نَصَرَ الدِّيْنَ وَاخْذُلْ مَنْ خَذَلَ اْلمُسْلِمِيْنَ وَ دَمِّرْ أَعْدَاءَ الدِّيْنِ وَاعْلِ كَلِمَاتِكَ إِلَى يَوْمَ الدِّيْنِ.
اللهُمَّ ادْفَعْ عَنَّا اْلبَلاَءَ وَاْلوَبَاءَ وَالزَّلاَزِلَ وَاْلمِحَنَ وَسُوْءَ اْلفِتْنَةِ وَاْلمِحَنَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ عَنْ بَلَدِنَا اِنْدُونِيْسِيَّا خآصَّةً وَسَائِرِ اْلبُلْدَانِ اْلمُسْلِمِيْنَ عآمَّةً يَا رَبَّ اْلعَالَمِيْنَ.
رَبَّنَا ظَلَمْنَا اَنْفُسَنَا وَاإنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُوْنَنَّ مِنَ اْلخَاسِرِيْنَ. رَبَّنَا اٰتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَ فِي الْاٰخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنَا عَذَابَ النَّارِ
عِبَادَ اللهِ اِنَّ اللهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْاِحْسَانِ وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ. يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ. فَاذْكُرُوا اللهَ الْعَظِيْمَ يَذْكُرْكُمْ. وَ اشْكُرُوْهُ عَلٰى نِعَمِهِ يَزِدْكُمْ. وَلَذِكْرُ اللهِ اَكْبَرُ
Silahkan bergabung dengan kami di Grup Telegram, Wa, atau Facebook untuk mendapatkan materi terbaru dari KHUTBAHSINGKAT.com Sentuh 👉 GABUNG GRUP
Kami menghimbau kepada pembaca untuk tetap mencantumkan penulis dan sumber sebagai bentuk amanah ilmiah dan penghargaan atas karya dakwah.





