KHUTBAH JUMAT I
إِنَّ الْحَمْدَ لِلّٰهِ نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِيْنُهُ وَنَسْتَغْفِرُهْ وَنَعُوذُ بِالِلّٰهِ مِنْ شُرُوْرِ أَنْفُسِنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا¸ مَنْ يَهْدِهِ اللّٰهُ فَلاَ مُضِلَّ لَهُ وَمَنْ يُضْلِلْ فَلاَ هَادِيَ لَهُ. أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللّٰه وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ. اَللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ وَبَارِكْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ وَمَنِ اهْتَدَى بِهُدَاهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ.
أَمَّا بَعْدُ. فَيَا عِبَادَ الِلّٰهِ¸ أُوْصِيْنِيِ نَفْسِيْ وَإِيَّاكُمْ بِتَقْوَى اللّٰهِ¸ فَقَدْ فَازَ الْمُتَّقُوْنَ. وَقَالَ تَعَالَى يَا اَيُّهَا الَّذِيْنَ آمَنُوْا اتَّقُوْا اللّٰهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلاَ تَمُوْتُنَّ إِلاَّ وَأَنْتُمْ مُسْلِمُوْنَ. صَدَقَ اللّٰهُ الْعَظِيمْ
Ma’asyiral Muslimin Rahimakumullah,
Mangga kita tansah ningkataken takwa dhumateng Allah Subhanahu wa Ta’ala. Takwa ingkang sejati boten namung kaaturaken lumantar lisan, nanging kabukten kanthi taat dhumateng Allah lan Rasul-Nipun sarta kanthi temen-temen mbecikaken dhiri.
Hadirin Rahimakumullah,
Khutbah kita ing dinten menika ngangkat tema: “Sampun Ngantos Ngentosi Ilmu Sampurna Kangge Shalat, Nanging Shalatah Nalika Taksih Terus Nggoleki Ilmu.” Tema menika wigati sanget kangge kita renungaken sesarengan, supados kita mangertos bilih wonten ing ajaran Islam, ngudi ilmu lan ngamalaken ilmu punika sanes kalih perkawis ingkang kapisah, nanging kalih amal ingkang lumampah sesarengan.
Hadirin Rahimakumullah…
Ing satengahing masyarakat kadhangkala medal satunggaling pangandikan ingkang katingal wicaksana, nanging menawi dipunmangertosi kanthi lepat saged nyeret tiyang dhateng sikap ngremehaken syariat. Mbok bilih kita naté mireng pangandikan kados mekaten: “Sinaua rumiyin hakikat shalat. Aja nganti shalat mung dadi rangkaian gerakan tanpa makna. Kanggo apa kerep teka masjid yen durung ngerti hakikat shalat?”
Jamaah Jumat ingkang dipunmulyaaken Allah, ukara kados mekaten prelu dipunlurusaken kanthi ilmu lan hikmah.
Leres bilih shalat boten namung rerangkèn obahe badan.
Leres bilih saben muslim wajib ngudi supados manahipun tansah wonten nalika shalat lan mangertos maosaning shalat.
Nanging boten leres menawi pamahaman babagan hakikat shalat dipundadosaken alesan kangge nundha utawi ngremehaken kawajiban shalat.
Allah boten nate maringi dhawuh dhateng kita supados mangertos sedaya rahasia ibadah rumiyin, lajeng nembe nglampahaken. Kosokwangsulipun, Allah maringi dhawuh supados kita ngibadah, lajeng lumantar ibadah punika Allah ndhidhik manah kita, ngresiki jiwa kita, saha nambahi ilmu lan takwa kita.
Allah Subhanahu Wata’ala ngandika:
وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ
“Lan ngadegna shalat, bayar zakat, lan rukuka bebarengan karo wong-wong sing rukuk.” (QS. Al-Baqarah: 43)
Mangga kita gatèkna ayat menika…
Allah maringi dhawuh, “Dirikanlah shalat.” Boten wonten syarat ingkang ngendika, “Pahami dhisik kabeh hakikate.” Dhawuh Allah inggih menika enggal ngadegaken shalat, lajeng tansah mbecikaken mutu shalat punika salebeting gesang.
Allah Subhanahu Wata’ala ugi ngandika:
اُتْلُ مَآ اُوْحِيَ اِلَيْكَ مِنَ الْكِتٰبِ وَاَقِمِ الصَّلٰوةَۗ اِنَّ الصَّلٰوةَ تَنْهٰى عَنِ الْفَحْشَاۤءِ وَالْمُنْكَرِۗ
“Wacanen Kitab (Al-Qur’an) sing wis diwahyokake marang kowe lan ngadegna shalat. Satemene shalat iku nyegah saka tumindak ala lan munkar.” (QS. Al-‘Ankabut: 45)
Ayat menika nedahaken bilih shalat punika margi tumuju dhateng kabecikan. Menawi dinten menika kita taksih kathah dosa, sampun nilar shalat. Menawi manah kita taksih atos, sampun nilar shalat. Menawi kita dereng khusyuk, sampun nilar shalat. Keranten justru shalat punika ingkang dados sebab Allah mbecikaken manah kita sethithik mbaka sethithik.
Rasulullah ﷺ ngendika:
بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ: شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، وَإِقَامِ الصَّلَاةِ، وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ، وَصَوْمِ رَمَضَانَ، وَحَجِّ الْبَيْتِ
“Islam dibangun ing ndhuwur limang perkara: nyekseni yen ora ana sesembahan sing pantes disembah kejaba Allah lan Muhammad iku utusane Allah, ngadegna shalat, mbayar zakat, pasa Ramadhan, lan haji menyang Baitullah.” (HR. Al-Bukhari lan Muslim)
Hikmah hadits menika cetha sanget. Rasulullah ﷺ ndadosaken shalat dados satunggaling saking cagaking Islam. Panjenenganipun boten maringi dhawuh dhateng para sahabat supados ngentosi dumugi mangertos sedaya rahasia shalat rumiyin sadèrèngipun ngadegaken shalat.
Para sahabat dipun dhawuhi shalat, lajeng Nabi ﷺ tansah nuntun supados shalatipun saya sae lan saya khusyuk.
Wonten ing hadits sanes Rasulullah ﷺ ngendika:
إِذَا أَمَرْتُكُمْ بِأَمْرٍ فَأْتُوا مِنْهُ مَا اسْتَطَعْتُمْ
“Yen aku mrentah kowe kabeh babagan sawijining perkara, lakonana sak kemampuanmu.” (HR. Al-Bukhari lan Muslim)
Hadits menika mucalaken bilih satunggaling muslim boten kenging nundha ketaatan namung sebab rumiyin ngrumaosi dereng sampurna. Panjenenganipun nglampahaken sakmampunipun, nalika sami terus sinau lan mbecikaken dhiri.
Ma’asyiral Muslimin Rahimakumullah,
Para ulama Ahlus Sunnah nerangaken bilih ilmu lan amal boten kenging dipunpisahaken. Ilmu tanpa amal badhe dados hujjah tumrap ingkang ngamalaken, dene amal tanpa ilmu saged njeblosaken dhateng kalepatan. Mila saking punika, margi ingkang leres inggih menika sinau nalika ngamal, lan ngamal nalika tansah sinau.
Cobi kita bayangaken menawi wonten satunggaling lare ngendika, “Aku arep sinau nglangi sawise aku pinter nglangi.” Mesthi punika boten saged kelampahan. Mekaten ugi tiyang ingkang ngendika, “Aku arep shalat sawise ngerti kabeh hakikat shalat.”
Ngantos kapan piyambakipun badhe ngentosi? Boten wonten satunggal kemawon ulama ingkang ngakeni sampun mangertos sedaya rahasia ibadah. Malah para imam ageng saben dinten tansah nyuwun dhumateng Allah supados dipuntambahi ilmu lan dipunanugrahi ikhlas.
Salah satunggaling kisah ingkang nggetak manah inggih menika kisah taubatipun Fudhail bin ‘Iyadh rahimahullah.
Rumiyin panjenenganipun misuwur dados satunggaling begal.
Ing satunggaling dalu panjenenganipun mireng tiyang maos firman Allah wonten ing Surah Al-Hadid ayat 16:
أَلَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ
“Apa durung tekan wektune wong-wong sing iman supaya atine khusyuk nalika eling marang Allah?”
Bareng mireng ayat punika panjenenganipun nangis lan ngendika, “Bener, dhuh Rabbku. Satemene wis tekan wektune.”
Wiwit nalika punika panjenenganipun nilar maksiat lan bertaubat kanthi temen-temen, ngantos pungkasanipun dados satunggaling imam ageng ingkang misuwur amargi kezuhudan lan ilmuipun.
(Kisah menika dipunriwayataken dening Abu Nu’aim al-Ashbahani wonten ing kitab Hilyat al-Auliya’ lan ugi dipunsebataken dening Imam adz-Dzahabi wonten ing Siyar A’lam an-Nubala’.)
Cobi perhatosaken Fudhail, piyambake boten ngucap, “Aku bakal berubah mengko sawise ngerti kabeh hakikat agama.”
Nanging panjenenganipun enggal wangsul dhumateng Allah. Sasampunipun taubat lan amal dipunwiwiti, Allah mbikak lawanging ilmu, hikmah, lan kamulyan tumrap Fudhail.
Jamaah Jumat ingkang dipunmulyaaken Allah,
Sampun ngantos kita mandeng asor dhateng tiyang ingkang saben dinten tindak dhateng masjid sanadyan taksih dereng sampurna. Mbok bilih maosanipun taksih kesendhal-sendhal. Mbok bilih khusyukipun taksih ewah-ewahan. Nanging piyambakipun rawuh kanthi pangajeng-ajeng supados Allah paring pitedah dhateng piyambakipun. Menapa punika boten langkung sae tinimbang tiyang ingkang ngrumaosi sampun mangertos hakikat, nanging malah tebih saking griyanipun Allah?
Masjid boten namung papanipun tiyang-tiyang shaleh. Masjid punika papanipun tiyang-tiyang ingkang kepengin dados shaleh.
Shalat boten peparing kangge tiyang ingkang sampun suci. Shalat punika rahmatipun Allah supados manungsa ingkang kebak dosa gadhah margi kangge wangsul dhateng Panjenenganipun.
Pramila, mangga kita sami njagi shalat gangsal wekdal, makmuraken masjid, mbecikaken kekhusyukan, nyinau tegesipun maosaning shalat, lan tansah nyuwun dhumateng Allah supados saben rukuk lan sujud dados sabab dipunapunteni dosa-dosa kita.
Sampun ngantos ngentosi manah dados lembut kangge sujud, sebab manah punika malah dados lembut amargi asring sujud.
Sampun ngantos ngentosi mangertos sedaya hakikat shalat kangge tindak dhateng masjid, sebab kathah rahasia shalat ingkang nembe dipunbikak dening Allah sasampunipun satunggaling kawula istiqamah njagi shalatipun.
Sebab ing tembe, nalika kita sampun wonten ing liang kubur, boten malih ilmu ingkang dereng sempat dipunamalaken ingkang badhe nylametaken kita, nanging amal shaleh ingkang dipunlampahi kanthi ikhlas miturut tuntunan Rasulullah ﷺ.
Mugi-mugi Allah Subhanahu Wata’ala ndadosaken kita kalebet para kawula-Nipun ingkang boten nate kesupen njagi shalat, ingkang manahipun tansah kasambet kaliyan masjid, ingkang boten nate kesel ngudi ilmu, dipunanugrahi ikhlas kangge ngamalaken saben ilmu ingkang dipunsinaoni, saha tansah istiqamah wonten ing margi ketaatan ngantos ambegan pungkasan kanthi kawontenan husnul khatimah. Aamiin yaa rabbal ‘alamiin..
بَارَكَ اللهُ لِيْ وَلَكُمْ فِي الْقُرْاٰنِ الْعَظِيْمِ وَنَفَعَنِي وَاِيَّاكُمْ بِمَا فِيْهِ مِنَ الْاٰيَاتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيْمِ وَتَقَبَّلَ مِنِّيْ وَمِنْكُمْ تِلَاوَتَهُ اِنَّهُ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ
KHUTBAH II
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلَى إِحْسَانِهِ، وَالشُّكْرُ لَهُ عَلَى تَوْفِيْقِهِ وَامْتِنَانِهِ. وَأَشْهَدُ أَنْ لَا اِلٰهَ إِلَّا اللّٰهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيْكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ سَيِّدَنَا مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ الدَّاعِي إِلَى رِضْوَانِهِ. اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ، وَسَلِّمْ تَسْلِيْمًا كَثِيْرًا.
أَمَّا بَعْدُ، فَيَا أَيُّهَا النَّاسُ، اِتَّقُوا اللّٰهَ فِيْمَا أَمَرَ، وَانْتَهُوْا عَمَّا نَهَى، وَاعْلَمُوْا أَنَّ اللّٰهَ أَمَرَكُمْ بِأَمْرٍ عَظِيْمٍ، أَمَرَكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالسَّلَامِ عَلَى نَبِيِّهِ الْكَرِيْمِ، فَقَالَ تَعَالَى: إِنَّ اللّٰهَ وَمَلَآئِكَتَهُ يُصَلُّوْنَ عَلَى النَّبِيِّ، يَآ أَيُّهَا الَّذِيْنَ آمَنُوْا صَلُّوْا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوْا تَسْلِيْمًا.
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى سَيِّدِنَا إِبْرَاهِيْمَ وَعَلَى آلِ سَيِّدِنَا إِبْرَاهِيْمَ. وَبَارِكْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى سَيِّدِنَا إِبْرَاهِيْمَ وَعَلَى آلِ سَيِّدِنَا إِبْرَاهِيْمَ، فِيْ الْعَالَمِيْنَ، إِنَّكَ حَمِيْدٌ مَجِيْدٌ.
اَللّٰهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِيْنَ وَالْمُؤْمِنَاتِ، وَالْمُسْلِمِيْنَ وَالْمُسْلِمَاتِ، اَلْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتِ. اَللّٰهُمَّ أَعِزَّ الْإِسْلَامَ وَالْمُسْلِمِيْنَ، وَأَذِلَّ الشِّرْكَ وَالْمُشْرِكِيْنَ، وَانْصُرْ مَنْ نَصَرَ الدِّيْنَ، وَاخْذُلْ مَنْ خَذَلَ الْمُسْلِمِيْنَ، وَدَمِّرْ أَعْدَاءَ الدِّيْنِ، وَأَعْلِ كَلِمَاتِكَ إِلَى يَوْمِ الدِّيْنِ.
اَللّٰهُمَّ ادْفَعْ عَنَّا الْبَلَاءَ وَالْوَبَاءَ وَالزَّلَازِلَ وَالْمِحَنَ، وَسُوْءَ الْفِتَنِ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ، عَنْ بَلَدِنَا إِنْدُونِيْسِيَا خَاصَّةً، وَسَائِرِ بُلْدَانِ الْمُسْلِمِيْنَ عَامَّةً، يَا رَبَّ الْعَالَمِيْنَ. اَللّٰهُمَّ أَصْلِحْ لَنَا دِيْنَنَا الَّذِيْ هُوَ عِصْمَةُ أَمْرِنَا، وَأَصْلِحْ لَنَا دُنْيَانَا الَّتِيْ فِيْهَا مَعَاشُنَا، وَأَصْلِحْ لَنَا آخِرَتَنَا الَّتِيْ إِلَيْهَا مَعَادُنَا، وَاجْعَلِ الْحَيَاةَ زِيَادَةً لَنَا فِيْ كُلِّ خَيْرٍ، وَاجْعَلِ الْمَوْتَ رَاحَةً لَنَا مِنْ كُلِّ شَرٍّ، بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِيْنَ. رَبَّنَا آتِنَا فِى الدُّنْيَا حَسَنَةً، وَفِى الْآخِرَةِ حَسَنَةً، وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ.
عِبَادَ اللّٰهِ، إِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ، وَإِيْتَاءِ ذِي الْقُرْبَى، وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ، يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ. وَاذْكُرُوا اللّٰهَ الْعَظِيْمَ يَذْكُرْكُمْ، وَاشْكُرُوْهُ عَلَى نِعَمِهِ يَزِدْكُمْ، وَلَذِكْرُ اللّٰهِ أَكْبَرُ.
Silahkan bergabung dengan kami di Grup Telegram, Wa, atau Facebook untuk mendapatkan materi terbaru dari KHUTBAHSINGKAT.com Sentuh 👉 GABUNG GRUP Kami menghimbau kepada pembaca untuk tetap mencantumkan penulis dan sumber sebagai bentuk amanah ilmiah dan penghargaan atas karya dakwah.





