KHUTBAH JUMAT I
الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي أَظْهَرَ لَنَا ثَمَرَ الرَّوْضِ مِنْ كِمَامِهِ، وَأَسْبَغَ عَلَيْنَا بِفَضْلِهِ مَلَابِسَ إِنْعَامِهِ، وَبَصَّرَنَا مِنْ شَرْعِهِ بِحَلَالِهِ وَحَرَامِهِ. أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إلَّا اللّٰهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ ذُوْ الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ الْمُؤَيَّدُ بِمُعْجِزَاتِهِ الْعِظَامِ، اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ الْغُرِّ الْكِرَامِ.
أَمَّا بَعْدُ: فَيَا عِبَادَ الْكَرِيْمِ، فَإِنِّي أُوْصِيكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ الْحَكِيْمِ، الْقَائِلِ فِي كِتَابِهِ الْقُرْآنِ الْعَظِيْمِ: فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ، وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرّاً يَرَهُ
Ma’asyiral Muslimin jamaah Jumat ingkang dipunrahmati Allah
Sumangga kita sedaya ngaturaken puji saha syukur dhumateng ngarsanipun Allah Swt. awit saking kathahipun nikmat iman, Islam, kasarasan, saha kalodhangan ingkang taksih Panjenenganipun paringaken dhateng kita sedaya. Kanthi rahmat saha sih katresnanipun, ing dinten ingkang kebak berkah punika kita saged nglumpuk wonten ing griyanipun Allah kangge nglampahi ibadah shalat Jumat.
Shalawat saha salam mugi tansah kasembadan dhumateng junjungan kita Nabi Muhammad saw., dalah dhumateng kulawarganipun, para sahabatipun, saha sedaya umatipun ingkang setya ngugemi sunnahipun ngantos pungkasaning jaman.
Salajengipun, sumangga kita sedaya ningkataken takwa dhumateng Allah Swt. kanthi nglampahi sedaya dhawuhipun saha nebihi sedaya laranganipun. Takwa boten namung katingal wonten ing ibadah kemawon, nanging ugi wonten ing saben pangandikan, sikap, saha tumindak kita, kalebet prakawis-prakawis ingkang asring dipunanggep sepele. Awit, tiyang mukmin ingkang takwa tansah ngati-ati supados boten kesandhung dhateng dosa, senajan namung alit sanget wujudipun.
Ma’asyiral Muslimin jamaah Jumat ingkang dipunrahmati Allah
Boten setunggal kalih ing antawisipun kita sedaya ingkang sanget ngati-ati supados boten kesandhung dhateng dosa-dosa ageng, nanging ing wekdal ingkang sami malah nggampilaken dosa-dosa ingkang dipunanggep sepele. Sanadyan mekaten, bebaya saha piwales saking tumindak dosa boten dipunukur saking ageng utawi alitipun, awit sedaya tumindak badhe pikantuk piwales ing akherat.
Bab punika kados ingkang dipuntegaskan wonten ing Al-Qur’an, Allah Swt. ngandika:
فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ، وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرّاً يَرَهُ
Tegesipun: Sapa sing nindakake kabecikan senajan mung sak abote zarrah, mesthi bakal weruh piwalese. Lan sapa sing nindakake piala senajan mung sak abote zarrah, mesthi bakal weruh piwalese. (QS. Az-Zalzalah [99]: 7–8).
Ayat ingkang nembe kita mirengaken sesarengan punika dados pepenget bilih saben amal tumindak ingkang kita lampahi, senajan sekedhik punapa kemawon, becik saking tiyang Islam utawi sanes muslim, boten badhe uwal saking petangan saha pangawasanipun Allah Swt., saengga kita sedaya badhe nyumurupi piwalesipun ing akherat.
Bab punika kados ingkang dipunandharaken dening Syekh Ibnu Ajibah al-Fasi, wonten ing kitab Tafsir al-Bahrul Madid, jilid VIII, kaca 515, ngendika:
لَيْسَ مُؤْمِنٌ وَلَا كَافِرٌ، عَمِلَ خَيْراً وَلَا شَرًّا فِي الدُّنْيَا إِلَّا يَرَاهُ فِي الْآخِرَةِ
Tegesipun: Ora ana wong mukmin utawa wong kafir sing nindakake kabecikan utawa piala ing donya, kejaba mesthi bakal weruh piwalese ana ing akhirat.
Ma’asyiral Muslimin jamaah Jumat ingkang dipunrahmati Allah
Sasampunipun kita mangertos bilih saben amal tumindak badhe pikantuk piwales ing akherat, ing ngandhap punika wonten gangsal dosa ingkang asring dipunanggep sepele dening kathah tiyang, malah kalebet kita sedaya. Gangsal dosa punika inggih menika kados makaten:
Sepisan, goroh nalika matur.
Sapérangan saking kita asring nganggep bilih goroh punika prakawis ingkang limrah, mliginipun nalika guyon, sadean, damel alesan supados uwal saking teguran, ngantos nyerat satunggaling prakawis wonten ing media sosial ingkang boten jumbuh kaliyan kasunyatan.
Sanadyan mekaten, tanpa kita raosaken, goroh sanadyan alit kemawon saged nyeret satunggaling tiyang dhateng dosa ingkang langkung ageng. Rasulullah saw. ngendika:
إِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ وَإِنَّ الْفُجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارِ
Tegesipun: Aja nganti kowe padha goroh, amarga satemene goroh bakal nuntun marang tumindak ala, lan tumindak ala bakal nuntun menyang neraka. (HR. Muslim).
Hadits punika maringi piweling dhateng kita sedaya bilih goroh boten nate dados prakawis ingkang sepele. Awit, satunggaling goroh asring dados wiwitan saking goroh-goroh sanesipun, lajeng njalari tumindak ala ingkang saya ageng. Wong ingkang sampun kulina goroh badhe kelangan kapitadosan saking tiyang sanes, saha langkung gampil tumindak maksiat tanpa rumangsa luput.
Ing jaman samenika, goroh ugi kathah kadadosan wonten ing jagading digital. Wonten ing media sosial, wonten ing aplikasi pesen, utawi wonten ing manéka warna platform sanesipun, kathah tiyang nyebaraken pawartos ingkang dereng cetha leresipun, damel crita palsu, utawi ngunggah katrangan ingkang boten jumbuh kaliyan kasunyatan. Sedaya punika ugi kalebet tumindak goroh ingkang kedah kita tebihi.
Mila, sumangga kita ngreksa lathi saha driji kita supados tansah ngandharaken bebener. Menawi dereng mangertos kasunyatanipun satunggaling pawartos, langkung prayogi meneng tinimbang nyebaraken kabar ingkang dereng cetha. Awit, saben pangandika saha tulisan ingkang medal saking kita badhe dipuntanggungjawabaken wonten ing ngarsanipun Allah Swt.
Kapindho, ngrembag kawon utawi aibipun tiyang sanes (ghibah).
Dosa punika asring kadadosan wonten ing pirembagan padintenan kita, ing donya nyata utawi ing donya maya. Tuladhanipun, nalika kita nglumpuk kaliyan kanca, tanggi, utawi kulawarga, pirembagan ingkang wiwitanipun lumrah, ing wekasan malah malih dados ngrembag kekiranganipun tiyang sanes.
Malah, boten setunggal kalih saking kita ingkang nggadhahi alesan bilih namung nyariosaken kahanan ingkang sakbenere. Sanadyan mekaten, malah punika ingkang dipunsebat ghibah dening Rasulullah saw. Kados ingkang kasebat wonten ing salah satunggaling riwayat saking Abu Hurairah, Nabi saw. ngendika:
أَتَدْرُونَ مَا الْغِيبَةُ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ ذِكْرُكَ أَخَاكَ بِمَا يَكْرَهُ قِيلَ أَفَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ فِي أَخِي مَا أَقُولُ قَالَ إِنْ كَانَ فِيهِ مَا تَقُولُ فَقَدْ اغْتَبْتَهُ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِيهِ فَقَدْ بَهَتَّهُ
Tegesipun: Apa kowe padha ngerti apa iku ghibah? Para sahabat padha mangsuli, “Allah lan Rasul-Ne luwih ngerti.” Nabi banjur ngendika, “Yaiku kowe nyebutake sedulurmu nganggo perkara sing ora disenengi.” Ana sing takon, “Kepriye yen apa sing tak omongake kuwi pancen ana ing sedulurku?” Nabi mangsuli, “Yen pancen ana ing dheweke, berarti kowe wis nggunjing dheweke. Nanging yen ora ana ing dheweke, berarti kowe wis nudhuh dheweke.” (HR. Muslim).
Ma’asyiral Muslimin jamaah Jumat ingkang dipunrahmati Allah,
Hadits punika cetha sanget nerangaken bilih ghibah boten ateges nyebaraken goroh kemawon. Malah, nalika ingkang dipunrembag punika leres wonten ing diri tiyang punika, nanging piyambakipun boten remen menawi dipunandharaken, mila punika sampun kalebet ghibah. Dene menawi ingkang dipunandharaken boten leres, mila punika dados fitnah, lan dosanipun langkung ageng malih.
Ing jaman samenika, ghibah saya gampil katindakaken. Boten namung lumantar lathi, nanging ugi lumantar driji. Kathah tiyang ingkang remen maringi komentar awon, nyebar gosip, utawi nuding kekiranganipun tiyang sanes lumantar media sosial, grup WhatsApp, Facebook, Instagram, lan sanes-sanesipun. Malah wonten ingkang sengaja nyebar foto, video, utawi tulisan kangge ngisin-isini utawi ngrendhahaken martabatipun tiyang sanes.
Mila, sumangga kita langkung ngati-ati nalika ngendika lan nalika migunakaken media sosial. Menawi satunggaling pirembagan boten nggawa paedah, langkung prayogi dipunpendhet meneng. Menawi kita kepéngin ngrembag kekiranganipun tiyang sanes, prayoginipun kita rumiyin ngélingi kekirangan kita piyambak lan mbudidaya ndandosi dhiri. Awit, tiyang ingkang saestu nggadhahi iman boten remen mbukak aibipun sedherekipun, nanging malah remen nutupi lan ndongakaken supados Allah maringi hidayah dhateng sedaya.
Katelu, tumindak culika ing salebeting transaksi.
Dosa punika asring dipunanggep prakawis ingkang limrah. Upaminipun, ndhelikaken cacatipun barang, nyuda timbangan, utawi sade barang ingkang boten trep kaliyan mutu ingkang sampun dipunjanjekaken.
Wonten ugi ingkang nyampur barang ingkang sae kaliyan barang ingkang awon supados pikantuk bathi ingkang langkung kathah. Sanadyan mekaten, Islam dhawuh dhateng saben muslim supados tansah jujur saha amanah wonten ing saben transaksi. Bathi ingkang dipunpendhet kanthi cara culika boten badhe nggawa berkah. Rasulullah saw. ngendika:
مَنْ غَشَّ فَلَيْسَ مِنَّا
Tegesipun: Sapa sing ngapusi, dudu golongan kita. (HR. At-Tirmidzi).
Hadits punika nedahaken bilih kajujuran punika dados dhasar wonten ing sedaya muamalah. Pedagang, panuku, buruh, juragan, utawi sinten kemawon ingkang sesrawungan wonten ing babagan ekonomi kedah tansah ngugemi kajujuran. Aja ngantos ngupados bathi kanthi cara nipu, awit berkahipun rejeki boten namung dipuntingali saking kathahipun, nanging ugi saking cara anggenipun ngupados.
Kaping sekawan, ngadu domba (namimah).
Dosa punika asring dipunanggep dados prakawis ingkang limrah, sanadyan akibatipun saged ngrusak paseduluran saha mecah paseduluran antawisipun sesami. Upaminipun, wonten tiyang matur dhateng kancanipun, “Mau si Fulan remen ngrembag panjenengan mekaten,” kanthi ancas damel saya keruhing sesambetan. Boten setunggal kalih ugi wonten ingkang nyebaraken tangkapan layar pacelathon utawi rekaman swanten, saengga nuwuhaken memungsuhan antawisipun sesami.
Sanadyan mekaten, tumindak ingkang asring dipunanggep sepele punika kalebet namimah ingkang sanget dipunlarang wonten ing Islam, saha tiyang ingkang nindakaken dipunancam boten badhe mlebet swarga, kados ingkang dipuntegaskan wonten ing salah satunggaling hadits, Rasulullah saw. ngendika:
لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ نَمَّامٌ
Tegesipun: Tukang ngadu domba ora bakal mlebu swarga. (HR. Muslim).
Ing jaman samenika, namimah boten namung lumantar lisan, nanging ugi lumantar media sosial, grup pesen, utawi manéka warna sarana digital sanesipun. Mboten arang wonten tiyang ingkang kanthi gampil nerusaken pesen, nyebaraken rekaman, utawi gambar pacelathon pribadi tanpa dipuntliti rumiyin, lajeng njalari padudon saha pecahing paseduluran. Mila, sumangga kita tansah njagi lisan saha driji kita supados boten dados pirantos ngadu domba.
Kaping gangsal, nggampilaken hakipun tiyang sanes.
Dosa punika asring kadadosan tanpa kita raosaken. Upaminipun, nundha mbayar utang sanadyan saged, nyilih barang nanging boten dipunwangsulaken, migunakaken arta titipan kangge kapentingan pribadi, boten mbayar upah buruh kanthi trep wekdal, kanthi sengaja nahan hakipun tiyang sanes, boten nglampahi amanah kanthi leres, lan sanes-sanesipun.
Sedaya tumindak punika saged dipunanggep alit dening manungsa, nanging wonten ing ngarsanipun Allah Swt. kalebet tumindak zalim dhateng sesami. Mila, saben hak ingkang dipunbebanaken dhateng kita kedah dipunlampahi kanthi jujur, adil, saha tanggel jawab, amargi sedaya badhe dipuntakeni ing ngarsanipun Allah ing tembe akherat.
Ma’asyiral Muslimin jamaah Jumat ingkang dipunrahmati Allah
Mekaten gangsal dosa ingkang asring kita sedaya anggep sepele, nanging satemenipun bebayanipun ageng sanget saha akibatipun awon sanget tumrap kita, ing donya ugi ing akherat benjing. Mila saking punika, sumangga kita sami-sami ngupaya kanthi silih ngélingaken supados boten nggampilaken dosa saha kemaksiatan, senajan dosa punika alit kados pundi kemawon. Mekaten khutbah Jumat ing siang punika.
Mugi-mugi dados khutbah ingkang ndadosaken berkah saha paedah tumrap kita sedaya, saha Allah tansah paring pitulungan dhateng kita sedaya supados saged ngreksa lathi, manah, saha sedaya perangan badan kita saking sedaya wujud kemaksiatan. Amin ya rabbal alamin.
بَارَكَ اللهُ لِيْ وَلَكُمْ، وَنَفَعَنِيْ وَاِيَاكُمْ بِمَا فِيْهِ مِنَ اْلآيَاتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيْمِ، وَتَقَبَّلَ مِنِّيْ وَمِنْكُمْ جَمِيْعَ أَعْمَالِنَا إِنَّهُ هُوَ الْحَكِيْمُ الْعَلِيْمُ. أَقُوْلُ قَوْلِيْ هَذَا وَأَسْتَغْفِرُ اللهَ لِيْ وَلَكُمْ وَلِلْمُسْلِمِيْنَ فَاسْتَغْفِرُوْهُ اِنَّهُ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ
KHUTBAH II
اَلْحَمْدُ للهِ حَمْدًا كَمَا أَمَرَ. أَشْهَدُ أَنْ لَااِلَهَ اِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيْكَ لَهُ، اِلَهٌ لَمْ يَزَلْ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيْلًا. وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ وَحَبِيْبُهُ وَخَلِيْلُهُ، أَكْرَمُ الْأَوَّلِيْنَ وَالْأَخِرِيْنَ، اَلْمَبْعُوْثُ رَحْمَةً لِلْعَالَمِيْنَ.
اللهم صَلِّ وَسَلِّمْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلىَ أَلِهِ وَأَصْحَابِهِ وَمَنْ كَانَ لَهُمْ مِنَ التَّابِعِيْنَ، صَلَاةً دَائِمَةً بِدَوَامِ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِيْنَ
أَمَّا بَعْدُ: فَيَا أَيُّهَا الْحَاضِرُوْنَ اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَذَرُوْا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ. وَحَافِظُوْا عَلَى الطَّاعَةِ وَحُضُوْرِ الْجُمْعَةِ وَالْجَمَاعَةِ وَالصَّوْمِ وَجَمِيْعِ الْمَأْمُوْرَاتِ وَالْوَاجِبَاتِ. وَاعْلَمُوْا أَنَّ اللهَ أَمَرَكُمْ بِأَمْرٍ بَدَأَ بِنَفْسِهِ. وَثَنَّى بِمَلَائِكَةِ الْمُسَبِّحَةِ بِقُدْسِهِ. إِنَّ اللهَ وَمَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيماً
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى سَيِّدِنَا اِبْرَاهِيْمَ وَعَلَى آلِ سَيِّدِنَا اِبْرَاهِيْمَ وَبَارِكْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى سَيِّدِنَا اِبْرَاهِيْمَ وَعَلَى آلِ سَيِّدِنَا اِبْرَاهِيْمَ فِيْ العَالَمِيْنَ اِنَّكَ حَمِيْدٌ مَجِيْدٌ.
اَللّٰهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُسْلِمِيْنَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِنِيْنَ وَالْمُؤْمِنَاتِ اَلْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وِالْأَمْوَاتِ. اَللّٰهُمَّ ادْفَعْ عَنَّا الْبَلَاءَ وَالْغَلَاءَ وَالْوَبَاءَ وَالْفَحْشَاءَ وَالْمُنْكَرَ وَالْبَغْيَ وَالسُّيُوْفَ الْمُخْتَلِفَةَ وَالشَّدَائِدَ وَالْمِحَنَ، مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ، مِنْ بَلَدِنَا هَذَا خَاصَةً وَمِنْ بُلْدَانِ الْمُسْلِمِيْنَ عَامَةً، اِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ
عِبَادَ اللهِ، اِنَّ اللهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْاِحْسَانِ وَاِيْتَاءِ ذِيْ الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ، يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ. فَاذْكُرُوْا اللهَ الْعَظِيْمَ يَذْكُرُكُمْ وَلَذِكْرُ اللهِ أَكْبَرُ
Silahkan bergabung dengan kami di Grup Telegram, Wa, atau Facebook untuk mendapatkan materi terbaru dari KHUTBAHSINGKAT.com Sentuh 👉 GABUNG GRUP
Kami menghimbau kepada pembaca untuk tetap mencantumkan penulis dan sumber sebagai bentuk amanah ilmiah dan penghargaan atas karya dakwah.

Silahkan bergabung dengan kami di Grup Telegram, Wa, atau Facebook untuk mendapatkan materi terbaru dari KHUTBAHSINGKAT.com Sentuh 👉 GABUNG GRUP Kami menghimbau kepada pembaca untuk tetap mencantumkan penulis dan sumber sebagai bentuk amanah ilmiah dan penghargaan atas karya dakwah.




